“Mijn weg leidt vrijwillig naar Nepal”

Tranen uit de hemel

“Het regent
Grote natte druppels stromen in een sneltreinvaart
Tot ze kletterend worden opgevangen door het hobbelige asfalt
Riksja’s omspannen met zeil passeren
Ik versnel mijn pas
Een straatkindje op blote voeten
Grijpt zich aan mij vast
Op zoek naar genegenheid, naar eten, naar geld
Niets van dit alles kan ik hem bieden
Tegen mijn gevoel in kijk ik strak vooruit
Het natte vieze gezichtje met hunkerende blik
Vastberaden ontwijkend
Mijn sokken zijn doorweekt
Mijn haar veranderd in plakkerige slierten
Nog immer vergezeld door het kind aan mijn arm
Versnel ik nogmaals mijn pas
Morgen schijnt de zon weer
Maar niet voor hem”

Marije*

Hoe het begon
In juli 2005 behaalde ik, net 21 jaren oud, mijn diploma voor de Sociaal Pedagogische Hulperlening. Toen kwam de knagende vraag, die bij zo velen daarna inslaat: ‘Wat nu?’

Al vanaf een jaar of 10 interesseerde ik mij voor andere culturen en schreef ik er verhalen over. Altijd al wilde ik graag ‘arme’ mensen helpen. Waar die drang vandaan komt weet ik niet, maar het zit er. Nog steeds. Ach en als je dan toch niet weet wat je na je studie wilt… Ik besloot dat dit het moment was om mijn kinderdroom achterna te gaan.
Zo surfte ik op een zondag vol reislust op internet en kwam ik terecht op de site van Cross-Borders, wat me meteen aansprak. Zowel de kosten als de aangeboden werkplekken vond ik positief. De bestemming maakte me eigenlijk helemaal niet uit. ‘Als ik maar met kinderen kan werken’, want dat doe ik graag. Waarom dan geen Nepal met Cross-Borders als organisatie? Een volgende stap, nog steeds op diezelfde zondag, werd het sturen van een mailtje. Ik was met stomheid geslagen toen ik een paar uurtjes later (nu weet ik dat zondag een gewone werkdag is in Nepal; alleen zaterdag is weekend) al een positief bericht terug kreeg. Ik was welkom in januari. Ik las het mailtje meermalen over, het begon me overal te kriebelen van de spanning, maar tegelijkertijd was ik in de wolken. Vanochtend begon de dag nog als alle andere, saai. Nu mag ik naar Nepal! ‘IK mag naar NEPAL!’ Ik kon het wel van de daken schreeuwen.

Voorbereidingen
Omdat ik niet erg veel tijd meer had, ik stuurde mijn eerste mailtje eind november en begin januari zou ik al naar de andere kant van de wereld reizen, trof ik al snel de eerste voorbereidingen. Daarbij liet ik me helpen door een reisorganisatie verbonden aan de organisatie, want het was mijn eerste keer, een langer durende reis buiten Europa. Reisverzekering hier, annuleringsverzekering daar, vliegticket boeken, contact onderhouden met de organisatie, kamer onderverhuren, iedereen op de hoogte stellen, afscheidjes… en toen was het al snel januari 2006.

Verwachtingen
Eerlijk gezegd had ik niet zoveel verwachtingen. Ik heb bewust niet te veel informatie over Nepal gelezen, omdat dat toch altijd anders is dan in het echt en ik het graag zelf wilde ondervinden. Ik hoopte dat het vrijwilligerswerk me erg goed zou bevallen en misschien daar in de toekomst mee verder…

Ik had gekozen voor Kathmandu omdat ik een ‘boerderijmeisje’ ben, geboren en getogen heerlijk buitenaf in een klein dorpje in het oosten van ons Nederland. Ik haat drukte, dat maakt me vaak gefrustreerd en ben dol op natuur. En daarom koos ik voor Kathmandu. Een grote stad, zelfs een van de meest vervuilde… Een behoorlijke uitdaging!


Een 5-maandelijks avontuur
Hoe open je blik ook is, je komt hoe dan ook voor verrassingen te staan als je je voeten aan de andere kant van onze aardkloot neer zet. Hier een stukje uit mijn dagboekverhaal wat me lang heeft beziggehouden: “‘What are you girls goin’ to do here?’ Een zichtbaar Nepalese man komt direct geïnteresseerd naar ons toe. Hij praat op zo’n zorgvuldige, bijna krampachtige manier Engels, dat het lijkt alsof hij zich de hele vliegreis op dit moment voorbereid heeft. Ik probeer mijn moeheid te onderdrukken en vertel in het keurig Engels dat wij hier de komende drie maanden vrijwilligerswerk zullen gaan doen. ‘Well, then you are very rich girls!’ Verrast door dit antwoord en niet wetend hoe ik hierop moet reageren, doe ik een moedige, maar zinloze poging om deze ware maar pijnlijke opmerking te ontkennen. In Nederland kreeg ik te horen dat men het zo geweldig vond dat ik dit deed en ik kreeg zelfs naar mijn hoofd geslingerd dat ik een voorbeeld voor veel mensen zou zijn. Dit is een geheel andere kijk maar zeer zeker niet minder waar. Deze man heeft zelfs helemaal gelijk. Welkom in de wereld van contrasten.”



Toen de warme lucht me deed wiebelen op mijn benen zodra ik van het vliegtuig met airco in de buitenlucht van Kathmandu terecht kwam, stond ik wel even te tollen. De dikke laag smog die ik als een grijze deken over de stad zag hangen kwam als een schok, ook al wist ik er van. Het verkrijgen van een visum was een heel gedoe in die drukte van jewelste in die kille hal van het vliegveld. Formulier invullen hier, gegevens invullen daar en dan nog lang wachten in een rij, hopend dat je alle benodigde dingen gedaan hebt. De weg van het vliegveld naar ons hotel met de taxi was zowel fascinerend als confronterend pijnlijk; oude armoedige huizen, al die smog en kleine kinderen overal. Ik voelde me alsof ik in het televisietoestel was gekropen en ik wist niet goed wat ik ervan moest denken en voelen. De vraag of ik het hier 3 maanden vol zou houden schoot door mijn hoofd. Het verkeer is in Kathmandu zo druk, iedereen toetert en scheurt maar. Alles gaat kriskras door elkaar heen, overal is het drukdruk….

Na ongeveer 2 weken was er de intro van Cross Borders. Uitstapjes naar Pokhara en Chitwan National Park en later ook raften rond de Tibetaanse grens, stonden op het programma. Een perfecte manier om zowel kennis te maken met het land als met mijn medevrijwilligsters.

Voor het vrijwilligerswerk zelf was ik best gespannen. Ik wist niet goed wat ik ervan moest verwachten en het feit dat ik me op mijn schooltje voor verstandelijk gehandicapte kinderen en jongeren ietwat voor de leeuwen gegooid voelde, maakte me nog onzekerder. Aan de andere kant was dit een goede leer voor me en kreeg ik de vrijheid die ik zo nodig heb. Ik heb me voornamelijk gericht op het gebruik van creativiteit in het onderwijsaanbod, iets waar naar mijn mening veel te weinig aandacht naar uit gaat in Nepal. ‘Mijn’ kinderen waren niet eens in staat om vanuit hun eigen fantasie te tekenen en later werd me duidelijk dat dat overal zo het geval is in Nepal. Er wordt op zo’n manier onderwezen dat kinderen de dingen doen die hen gezegd wordt, maar ze weten niet wáárom. Een pijnlijke confrontatie voor mij omdat ik zelf ook veel dingen op die manier geleerd heb en nu ervaar hoe weinig er van is blijven hangen, want als je niet weet hoe de vork in de steel zit is, gaat de informatie al snel weer dat andere oor uit…

Iedere dag, met uitzondering van zaterdag en zondag, ging ik naar dat kleine maar gezellige schooltje in Kirtipur, een klein prachtig dorpje met de bus zo’n 40 minuten van Kathmandu verwijderd. ’s Avonds ging ik met 4 andere vrijwilligsters naar Hamro Gaun (Ons Huis), een weeshuis voor kinderen, om daar Engelse huiswerkbegeleiding te geven.

Woensdags ging ik het platteland op om 2 gezinnen te bezoeken met een kind dat te spastisch was om naar school te kunnen. Dat vond ik mijn meest bijzondere, maar ook het moeilijkste project. Eigenlijk zochten ze een fysiotherapeut en dat ben ik niet als pedagogisch hulpverleenster en ik vond het moeilijk om toch iets zinvols te verzinnen. Ook voelde ik me wat schuldig omdat veel ouders al zoveel therapeuten gezien hadden en zo graag wilden dat hun kind beter zou worden, iets wat een onwerkelijke gedachte was. De huisbezoeken heb ik gevuld met wat massage en oefeningen, ik had wat geïnformeerd bij mijn fysiotherapeut in Nederland en bij een vrijwilligster die verpleegkundige is, en vooral ook met veel persoonlijke aandacht en lol. Tijdens deze uurtjes heb ik heel wat af gelachen met de familie, vaak ook maar als oplossing voor de communicatieproblemen. Lachen is een prachtig medicijn!

Ik heb een prachttijd gehad in Nepal, maar heb wel mijn hoofd gebroken over bepaalde vraagstukken. Zo wordt er continu een beroep op je gedaan door bedelaars. ‘Wie geef ik wel en wie geef ik niet wat?’ Op een gegeven moment was ik bij wijze van ledematen aan het tellen bij de verschillende leprapatiënten die met open hand met bosjes langs de kant van de weg zaten. Op de een of andere manier moest ik toch een keuze maken, want je kúnt niet iedereen helpen, hoe graag je dat ook zou willen. Je wilt niet weten hoe vaak ik met tranen over mijn wangen over de straten slenterde, af en toe werd me de armoede echt wat te veel. Heel moeilijk vond ik ook de straatkindjes. Veelal gaf ik hen, ook al kostte dat enorm veel moeite, niets, óf wat te eten, geld zou waarschijnlijk verkeerd terecht komen. Ik wist van de situaties dat kinderen vrijwillig op straat gaan leven omdat ze het met hulp van (naïeve) toeristen daar beter hebben dan thuis. Dit gedrag wilde ik uiteraard niet ondersteunen en helaas heeft geen enkel kind zijn geschiedenis op zijn hoofd geplakt. Ook had ik moeite met de opdringerige handelsmannetjes op straat én met het feit dat je als blanke al snel op een voetstuk wordt geplaatst. Geheel onterecht natuurlijk.

Mijn 5 maanden in Nepal heb ik ontzettend veel geleerd. Ik kan eigenlijk wel met zekerheid zeggen dat ik ernaar terugga. Naar dit prachtige land met zijn prachtige cultuur en uiteraard ook naar René, Bhimsen en Ajay en naar ‘mijn’ kinderen.

Tips voor vrijwilligers in spé
Dit is een moeilijk onderdeel. Wat ik als tip wil meegeven is dat je ten eerste duidelijk moet hebben wáárom je vrijwilligerswerk wilt gaan doen. Als dit is omdat het mooi op je CV staat, wat uiteraard zo is, of omdat anderen het van je verwachten, zou ik je aanraden het niet te doen of er in ieder geval nog een keer goed over na te denken. Het belangrijkste is dat het uit jezelf komt, want enthousiasme is een voorwaarde! Betreedt deze uitdaging met een open blik en je zult ervaren dat je naast ook minder leuke verrassingen er zóveel voor terug krijgt dat je absoluut weer terug wil naar deze compleet andere wereld waar je zo ontzettend veel geleerd hebt, dat je nooit uit een boek zou leren. Net als ik dus!

Marije Mutter*

Go to Vrijwilligers ervaringen  |  back to top